Συνέντευξη στον Στέφανο Καβαλλιεράκη και στον Ηλία Κανέλλη

 

Με την Αθηνά Κακούρη συναντηθήκαμε στο βιβλιοπωλείο της εκδότριάς της, της Ραχήλ Καπόν. Ο Στέφανος Καβαλλιεράκης είναι εντυπωσιασμένος περισσότερο από την ιστορική προσέγγισή της στον 20ό αιώνα, γι’ αυτό και αμέσως της θυμίζει παλιότερες χρεοκοπίες της Ελλάδας, παλιότερες περιπέτειες που θυμίζουν τη σημερινή, παλιότερους πολιτικούς ηγέτες – τον Τρικούπη, τον Βενιζέλο. Απαντά στις προκλήσεις του επαγγελματία ιστορικού, συχνά προσγειώνοντας τις απόψεις της στο πεδίο των κοινωνιών και του βιώματος. Κατάγεται από την Πάτρα και ασφαλώς γνωρίζει τη σημασία που είχε για την περιοχή της η καλλιέργεια και η εμπορία της σταφίδας, η άνοδος και η κατάρρευση της τιμής της, που προκάλεσε τεράστιο πλήγμα στις τοπικές οικονομίες. Η αναφορά στο σταφιδικό πηγαίνει τη συζήτηση στη χρεωκοπία του 1893, στον Χαρίλαο Τρικούπη, στο περίφημο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» - όπου όλα ξεκίνησαν από την κατάρρευση του εμπορίου της σταφίδας που νέκρωσε όλη την  Πάτρα. Η συζήτηση θα μπορούσε να έχει αρχίσει από τη μεγάλη λογοτεχνική επιτυχία της, τα Πριμαρόλια, αλλά είναι άτοπο να κάνεις αναδρομή σε μια πλούσια ζωή αρχίζοντας από τη μέση της. Πάμε λοιπόν πολύ πιο παλιά, στα πρώτα κείμενά της – και σε ένα αστυνομικό αφήγημά της που είχε δημοσιευτεί στο περιοδικό Ταχυδρόμος, πριν από τη χούντα. Ήταν μια ιστορία μυστηρίου, αναζητούνταν ο ένοχος ενός εγκλήματος στην ταχεία Καλαμάτα-Αθήνα, που άλλαζε μηχανή και φορά στον Αχλαδόκαμπο, κι εκεί, σε αυτό το μπρος-πίσω, βρισκόταν η λύση του μυστηρίου. Κάπως έτσι, με ένα αφήγημα που η ίδια δεν το θυμόταν, βρεθήκαμε να συζητάμε για την εισαγωγή της στη δημοσιογραφία, στη μετάφραση και στη λογοτεχνία. Πώς εκείνη, γυναίκα στη συντηρητική Πάτρα, αποκτά πρόσβαση στο μεγάλο περιοδικό της εποχής της και παίρνει απ’ αυτό την πρώτη επαγγελματική της ταυτότητα;

Η σπουδαία αμερικανίδα τραγουδίστρια Αρίθα Φράνκλιν πέθανε στις 16 Αυγούστου και, όπως ήταν αναμενόμενο, την είδηση του θανάτου της ακολούθησε ποταμός δηλώσεων και σχολίων στον αμερικανικό και τον αγγλοσαξονικό κυρίως κόσμο – στον ελληνικό κόσμο τα σχόλια ήταν σημαντικά λιγότερα.

Μας δέχεται στο σπίτι του μεσημέρι Κυριακής, μια από τις πρώτες φωτεινές ανοιξιάτικες ημέρες. Είναι χαμογελαστός, όπως πάντα. Θα μας υπογράψει το νέο βιβλίο του, την απομαγνητοφώνηση της πρόσφατης συνομιλίας του με τον Απόστολο Δοξιάδη σε ελληνικών ενδιαφερόντων, κυρίως, ακροατήριο της Οξφόρδης. Εμείς, αντίθετα από εκείνη την ηθικοπολιτική παρέμβασή του, έχουμε συμφωνήσει να μιλήσουμε κυρίως για την ακαδημαϊκή διαδρομή του και για τις προσωπικές επεξεργασίες του στο χώρο της φιλοσοφίας του δικαίου, κυρίως σε ζητήματα ελευθερίας της έκφρασης. Ο Γιώργος Καμίνης που θα υποβάλει τις ερωτήσεις είναι ομότεχνός του, άλλωστε γνωρίζονται από παιδιά, από τη σχολική θητεία τους στο Κολλέγιο Αθηνών. Ο Σταύρος Τσακυράκης αρχίζει ο ίδιος τη διήγηση των μαθητικών χρόνων, οπότε ανοίξαμε το μαγνητόφωνο και καταγράψαμε, στον ενικό, επειδή μας το επιτρέπει η οικειότητα, όσα ακολουθούν. Ελπίζω να τα βρείτε ενδιαφέροντα. (Συνέντευξη στον Γιώργο Καμίνη. Συντονισμός: Ηλίας Κανέλλης. Φωτογραφίες: Νατάσσα Πασχάλη. Πρωτοδημοσιεύτηκε στο Books' Journal τχ. 86, Μάιος 2018)

Πέθανε, στις 20 Ιουλίου 2018, ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, Σταύρος Τσακυράκης, σε ηλικία 67 ετών, από καρκίνο. Στη διάρκεια της χούντας είχε έντονη αντιδικτατορική δράση, συνελήφθη, βασανίστηκε και φυλακίστηκε. Υπήρξε γραμματέας του Ρήγα Φεραίου. Το επιστημονικό έργο του περιστράφηκε γύρω από τα δικαιώματα και τις ελευθερίες, και ιδίως γύρω από το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης. Ήταν μέλος της επιστημονικής επιτροπής του Books’ Journal και από τους θερμότερους υποστηρικτές του εγχειρήματός μας.

 

Claude Lanzmann, ShoahNτοκυμανταίρ γαλλοαγγλικής παραγωγής, 1985. Παραγωγοί: BBC, Historia, Les Films Aleph, Υπουργείο Πολιτισμού της Γαλλικής Δημοκρατίας. Διάρκεια: 613 λεπτά

Claude Lanzmann, Ο τελευταίος των αδίκων (Le Dernier des injustes). Ντοκυμανταίρ γαλλικής παραγωγής, 2013. Παραγωγοί: Synecdoche, Le Pacte, Dor Film Produktionsgesellschaft. Διάρκεια: 220 λεπτά

Γιατί είναι άραγε τόσο μεγάλη η ταραχή μας, η συγκίνησή μας, όταν βλέπουμε τη Shoah του Κλοντ Λαντζμάν[1] ακόμη και σήμερα, που έχουμε δει τόσες ταινίες, έχουμε ακούσει ή διαβάσει τόσες μαρτυρίες και τόσα βιβλία; Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που καθιέρωσαν αυτό το εγχείρημα ως το αξεπέραστο αριστούργημα, όχι μόνο στην πρώτη του προβολή, το 1985, αλλά ακόμη και σήμερα, 30 χρόνια μετά;  Γιατί φοβόμαστε να δούμε αυτήν την ταινία, που αποφεύγει κάθε άμεση εικόνα φρίκης; Αναδημοσίευση από το τεύχος 73 τουBooks' Journal,Iανουάριος 2017, με αφορμή τη θλιβερή αναγγελία του θανάτου του Λαντζμάν, στο Παρίσι, σε ηλικία 92 χρόνων (το κείμενο δημοσιεύτηκε υπό τον τίτλο «Αντιμέτωποι με τις μαρτυρίες του τραύματος»).

Ο αδόκητος θάνατος του νομικού, δραστήριου μαχητή των ατομικών δικαιωμάτων, ραδιοφωνικού παραγωγού στον amagi.gr αλλά προπάντων πολίτη, του φίλου μας Χρήστου Γραμματίδη, θλίβει τους οικείους και τους φίλους του. Στο διαδίκτυο, ήδη δημοσιεύνται οι πρώτες απότιμήσεις της ζωής του. Το τελευταίο διάστημα, ο Γραμματίδης έδωσε τη μάχη για τη ζωή του χωρίς να απεμπολήσει ούτε στιγμή την ιδιότητα του πολίτη, Ενδεικτική της γενναίας αυτής στάσης, η δημόσια τοποθέτησή του για την ασθένεια, σε μια υποδειγματική συνέντευξή του στον Κυριάκο Αθανασιάδη, που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του Amagi. Από αυτή τη συνέντευξη δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα.

Philip Roth, Το θέατρο του Σάμπαθ, μετάφραση από τα αγγλικά: Ανδρέας Β. Βαχλιώτης, επιμέλεια: Κατερίνα Σχινά, Πόλις, Αθήνα 2013, 614 σελ.

Η έκδοση του βιβλίου αυτού στις ΗΠΑ, το 1995, πυροδότησε μια σειρά αντιφατικών κριτικών – ο Χάρολντ Μπλουμ το χαρακτήρισε ως το αδιαμφισβήτητο αριστούργημα του Ροθ, ενώ η κριτικός των New York Times Μιτσίκο Κακουτάνι το βρήκε «κακόγουστο και ανέμπνευστο». Πέρα από την ακρότητα με την οποία «οπλίζεται» ο κεντρικός ήρωας, ο Μίκι Σάμπαθ, όμως, ο Ροθ «χρησιμοποίησε» το βιβλίο αυτό ως σκαλοπάτι για να εισέλθει σε μια νέα φάση της πεζογραφικής του παραγωγής. Ο τρόπoς του Σάμπαθ, λοιπόν, ήταν ό,τι καλύτερο για να δώσει οριστική απάντηση σε μια σειρά διλημμάτων που ταλάνισαν τους μέχρι τότε ήρωές του – από το διχασμό ανάμεσα στην «αίσθηση του καθήκοντος» και στην επιδίωξη της ελευθερίας, μέχρι τη διάσταση ανάμεσα στην πνευματικότητα και στη ζωώδη ενεργητικότητα, σε σύμβολο της οποίας ανάγεται συχνά το σεξ. Αναδημοσίευση από το Books' Journal, τεύχος 39, Ιανουάριος 2014. [TBJ]

Ο Φίλιπ Ροθ, από τους δημοφιλέστερους σύγχρονους αμερικανούς λογοτέχνες, πέθανε την Τρίτη, 22 Μαΐου 2018, σε ηλικία 85 ετών.

Κωστής Παπαγιώργης. Ο πιο γλυκός μισάνθρωπος. Έγχρωμο ντοκιμαντέρ ελληνικής παραγωγής σε σκηνοθεσία της Ελένης Αλεξανδράκη. Διάρκεια: 92’. Διανομή: Feelgood. Πρεμιέρα στις 19 Απριλίου 2018

Πριν από λίγες εβδομάδες, πρωτοπροβλήθηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης το ντοκιμαντέρ της Ελένης Αλεξανδράκη για τον Κωστή Παπαγιώργη. Η ταινία, που τιμήθηκε με το βραβείο της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, θα αρχίσει να προβάλλεται στις αθηναϊκές αίθουσες στις 19 Απριλίου 2018. Παρακάτω, καταγράφονται μερικές σκέψεις μετά την προβολή της ταινίας. Aναδημοσίευση από το τεύχος 86 του Books' Journal, Απρίλιος 2018 [ΤΒJ][1]

Εκτός από ένας εμπνευσμένος συγγραφέας, συναντήσαμε έναν πνευματώδη, ευγενή, γεμάτο σχέδια για το μέλλον άνθρωπο. Ποιος ήταν ο Φίλιπ Κερ, που ανανέωσε την αστυνομική πλοκή, τοποθετώντας τη στο φόντο της ιστορίας του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

Σελίδα 1 από 5