Manès Sperber, Η καμένη βάτος: Δάκρυ στον ωκεανό, μετάφραση από τα γερμανικά:Έμη Βαϊκούση, Καστανιώτη, Αθήνα 2013, 574 σελ.

Η τριλογία Δάκρυ στον ωκεανό του Μάνες Σπέρμπερ δεν είναι τίποτα άλλο παρά η αφήγηση της μεγάλης ουτοπίας που μετατράπηκε σε ζόφο. Άνθρωποι έντιμοι και ειλικρινείς, πίστεψαν στη μεγάλη ιδέα της πανανθρώπινης ευτυχίας και με αγαθή διάθεση, ορμητικά και ανιδιοτελώς, πάλεψαν για την υλοποίησή της. Εντάχθηκαν στον μοναδικό μηχανισμό που, δίκην Αποστόλων της νέας Θείας Οικονομίας, ευαγγελίστηκε τον επί Γης παράδεισο και έδωσαν άλλοι τα καλύτερα χρόνια της ζωής τους κι άλλοι την ίδια τους της ζωή. Το πρώτο βιβλίο της τριλογίας κυκλοφορεί, επιτέλους, με μεγάλη καθυστέρηση στα ελληνικά.

Στα 1917, η κομμουνιστική επανάσταση εκπροσωπούσε το φως και την ελπίδα των κοινωνιών που στόχευαν να απαλλαγούν από τα δεσμά της φεουδαρχία και, αργότερα, του καπιταλισμού. Στα 1989, οπότε και τα μαρξιστικά καθεστώτα της ανατολικής Ευρώπης κατέρρευσαν, ο κομμουνισμός αποδείχθηκε ένα κοινωνικό και πολιτικό σύστημα, το οποίο είχε καταρρεύσει ηθικά στις συνειδήσεις των ανθρώπων πολλά χρόνια πριν.  

Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Η ανάδυση μιας δύσκολης μνήμης. Κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων, Βιβλιοπωλείον της Εστίας, β΄ έκδ. επαυξημένη, Αθήνα 2013

Απέναντι στη, μάλλον αναπόφευκτη εκ των πραγμάτων, «επιθετικότητα» των αμερικάνικων μουσείων του «Ολοκαυτώματος», που αποβλέπουν στη συναισθηματική «αναδημιουργία» της τραγωδίας των Εβραίων και στο συγκινησιακό σοκ, ιδίως για τις νέες γενιές που δεν έζησαν τον πόλεμο, η Βαρών-Βασάρ αντιπαραθέτει την πολύπλευρη κατανόηση και τον αναστοχασμό των γεγονότων. «Ο ίλιγγος του Άουσβιτς πρέπει πάση θυσία να καταλήγει στη γνώση», λέει ο ιστορικός Φρανσουά Μπενταριντά.

Graham Allison, Robert D. Blackwill, Ali Wyne , Henry A. Kissinger, Lee Kuan Yew: The Grand Master's Insights on China, the United States, and the World, BelferCenter Studies in International Security -MIT Press, 2013, 224 σελ.

Vaclav Klaus, Europe: The Shattering of Illusions, Bloomsbury Continuum, 2012, 200 σελ.

Ο ένας, ο Λη Κουάν Γιού, μεταρρυθμιστής, καινοτόμος και ρηξικέλευθος, διετέλεσε για πάνω από τριάντα χρόνια πρωθυπουργός στη Σιγκαπούρη και ο φόβος του, ότι η δημοκρατία είναι όμηρος των δυνάμεων του λαϊκισμού, καθοδηγεί την πολιτική σκέψη του. Ο άλλος, ο Βάτσλαβ Κλάους, είναι πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τσεχίας και, εκτός της άρνησής του να υπογράψει η δανειακή σύμβαση με την Ελλάδα, ισχυρίζεται ότι η ενίσχυση των εθνικών κρατών είναι ο μόνος τρόπος να σωθεί το εγχείρημα της ενωμένης Ευρώπης. Δυο αιρετικοί; [ΤΒJ]

Μισέλ Φάις, Aegypius monachus. Νουβέλα, Πατάκη, Α΄έκδοση Καστανιώτης 2001, αναθεωρημένη επανέκδοση Αθήνα 2013, 133 σελ.

Πέρα από κάποιο σημείο δεν υπάρχει πλέον επιστροφή.Σε αυτό το σημείο πρέπει να φθάσουμε. [ΑΦ, αρ. 5]

Στο Aegypius monachus που επανεκδόθηκε φέτος, ο Μισέλ Φάις αφηγηματοποιεί κομμάτια της παιδικής του μνήμης που δεν είχε ανασύρει στην επιφάνεια για πολλά χρόνια. Σπαράγματα της εβραϊκής του ταυτότητας  και της παιδικής του ηλικίας, στον τραχύ δρόμο προς την ενηλικίωση, που ψηλαφίζει με έναν αυτοβιογραφικό τρόπο, όπως άλλωστε κάνει και στη συνέχεια σε άλλα έργα του.  

Jean-Yves Ferri - Didier Conrad, Ο Αστερίξ στους Πίκτους, Μαμούθ, Αθήνα 2014, 48 σελ.

Το προοίμιο του νέου κύκλου στην ιστορία του Αστερίξ ξεκίνησε όταν ο Υντερζό εκχώρησε τα δικαιώματα του ήρωά του στον οίκο Hachette και, με τη σύμφωνη γνώμη της κόρης του Ρενέ Γκοσινύ, Ανν, έδωσε την έγκρισή του για την κυκλοφορία νέων άλμπουμ από μια καινούργια δημιουργική ομάδα. Για να επιλεγεί ο σεναριογράφος, η Hachette απευθύνθηκε, με άκρα μυστικότητα, σε σύγχρονους δημιουργούς, ζητώντας τους να υποβάλλουν προτάσεις. Την τριπλή έγκριση του εκδότη, του Υντερζό και της Ανν Γκοσινύ κέρδισε τελικά η ιδέα του Ζαν Υβ Φερρί για μια περιπέτεια στην αρχαία Σκωτία...  

Αρίστος Δοξιάδης, Το αόρατο ρήγμα. Θεσμοί και συμπεριφορές στην ελληνική οικονομία, Ίκαρος, Αθήνα 2013, 323 σελ.

Η ελληνική οικονομία καθορίζεται από ένα βαθύ ρήγμα ανάμεσα στην κανονικότητα των δυτικών χωρών και της ελληνικής ιδιομορφίας, η οικονομική βάση της οποίας χωρίζεται σε «νοικοκυραίους», «ραντιέρηδες» και «καιροσκόπους». Οι επεξεργασίες του Αρίστου Δοξιάδη καθιστούν το «ρήγμα» λιγότερο αόρατο, πολύτιμη συμβολή στην αναζήτηση της απαιτούμενης εθνικής αυτογνωσίας.

«Πρέπει κάποιος να γνωρίζει άριστα το έθνος για το οποίο οικοδομεί.»

Ζαν Ζακ Ρουσσώ

Θεόδωρος Γ. Γιαννόπουλος, «Πόθεν και πότε οι Έλληνες;». Οι υπεύθυνες απαντήσεις της επιστήμης και η παρούσα κατάσταση της έρευνας για την πρώτη αρχή του ελληνικού πολιτισμού, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Αθήνα 2013, 646 σελ.

Προσπαθώντας να ερμηνεύσουν τις δομικές ομοιότητες γλωσσών που μιλιούνταν από τον Ατλαντικό ώς την Ινδία, οι μεν γλωσσολόγοι κατασκεύασαν γλώσσα που τη βάφτισαν ινδοευρωπαϊκή, οι δε ιστορικοί, εκλαμβάνοντας αυθαίρετα αυτή την υπόθεση εργασίας ως πραγματικό γεγονός, κατασκεύασαν λαό που τον βάφτισαν ινδοευρωπαϊκό και ξεκίνησαν μια δονκιχωτική περιπέτεια αναζητώντας την κοιτίδα του. Γιατί είναι στρεβλό το μονοπάτι που πήραν;

Κάρολος Τσίζεκ, Η λιμνοθάλασσα της Γεωργικής Σχολής και άλλες αφηγήσεις, επίμετρο: Αλέξης Ζήρας, Κίχλη, Αθήνα 2013, 221 σελ.

Μεταφραστής, ποιητής και γραφίστας, συνεργάτης του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη και του Ντίνου Χριστιανόπουλου, ο τσεχικής καταγωγής Κάρολος Τσίζεκ είναι ένας από τους τελευταίους εκφραστές της πολυπολιτισμικής Θεσσαλονίκης. Στα κομψά και αφηγηματικά ώριμα αυτοβιογραφικά κείμενα που περιλαμβάνει το βιβλίο του καταγράφεται η ζωή μιας πόλης που ήταν πλούσια με ελάχιστα, πριν παραδοθεί στον νεοπλουτισμό, τη μονογλωσσία και τη μονολιθική νεοελληνική ταυτότητα. [TBJ]

Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός», επίμετρο-σημειώσεις: Στυλιανός Αλεξίου, Κίχλη, Αθήνα 2013, 25 σελ.

Ως αυτόνομο βιβλίο κυκλοφόρησε τον Νοέμβριο του 2013 από τις εκδόσεις Κίχλη, μέρες μόλις πριν πεθάνει ο επιμελητής του Στυλιανός Αλεξίου, το μείζον ποιητικό σύνθεμα του Σολωμού «Ο Κρητικός» [1833-34], σε μερικώς νέα εκδοτική επεξεργασία, μετά τη θεμελιακή έκδοσή του: Διονυσίου Σολωμού, Ποιήματα και Πεζά, επιμέλεια-εισαγωγές Στ. Αλεξίου, στιγμή, Αθήνα 1994 [22007], με εμπλουτισμένες ερμηνευτικές σημειώσεις, και γλωσσάρι του διακεκριμένου εκλιπόντος. Έργο της ώριμης, κερκυραϊκής περιόδου του ποιητή, και από τα πιο ολοκληρωμένα του ως προς το στάδιο επεξεργασίας στο οποίο μας παραδόθηκε, «Ο Κρητικός» θέτει ποιητολογικά ζητήματα αιχμής γύρω από το σολωμικό έργο, που η επεξεργασμένη πρόσφατη έκδοσή του από τον Αλεξίου επιβάλλει να ξανασκεφτούμε.