Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016

Η νεότερη εκδοχή του κ. Τσίπρα για τα αίτια της κρίσης

Κατηγορία Παρεμβάσεις
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Παρεμβάσεις Τεύχος 71
Διάγραμμα/πίνακας 1. Όπως προκύπτει απ'  αυτόν, από το 2006 και μετά άρχισε να συρρικνώνεται η ελληνική οικονομία και, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, κατέγραψε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2008, οι οποίοι επιδεινώθηκαν δραματικά το 2009, χρονιά παγκόσμιας ύφεσης και διπλών εκλογών στην Ελλάδα. Διάγραμμα/πίνακας 1. Όπως προκύπτει απ' αυτόν, από το 2006 και μετά άρχισε να συρρικνώνεται η ελληνική οικονομία και, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, κατέγραψε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2008, οι οποίοι επιδεινώθηκαν δραματικά το 2009, χρονιά παγκόσμιας ύφεσης και διπλών εκλογών στην Ελλάδα. European Commission Services

Πέρασε απαρατήρητο, κι όμως είναι εξόχως σημαντικό. Μιλώντας στις 23 Οκτωβρίου ενώπιον της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματός του, ο Αλέξης Τσίπρας αποτόλμησε μια νέα εκδοχή για τα αίτια της κρίσης. Μέχρι τώρα, όταν κάποιος από τον ΣΥΡΙΖΑ ερωτάτο σε τι οφείλεται η κρίση, έπαιζε τη γνωστή κασέτα των Μνημονίων. Για λόγους, μάλιστα, πολιτικής ανοχής του κυβερνητικού ΣΥΡΙΖΑ από τις δυνάμεις εκείνες στα δεξιά του που κυρίως ευθύνονται για την επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας πριν από το 2010, η ανάλυση του κυβερνώντος κόμματος για τα αίτια της κρίσης άρχιζε από το Καστελόριζο και μετά!

Από τη νέα Κεντρική Επιτροπή του κόμματός του, λοιπόν, ο πρωθυπουργός ζήτησε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις εκείνες ώστε να επιστρέψει η χώρα σε μια «δίκαιη», όπως την αποκαλεί, ανάπτυξη. «Ώστε να μπορέσουμε μέσα στην επόμενη 5ετία να καταφέρουμε να καταπολεμήσουμε αποτελεσματικά κυρίως τις αιτίες που οδήγησαν τη χώρα στο χείλος της καταστροφής: απορρύθμιση αγοράς, άνιση κατανομή, διαπλοκή».
Ιδού, λοιπόν, ποια είναι η νέα εκδοχή του Πρωθυπουργού για τα αίτια της κρίσης. Όχι πια το Μνημόνιο, αλλά –με αυτή τη σειρά– η απορρύθμιση της αγοράς, η άνιση κατανομή και η διαπλοκή. Ας τα δούμε ένα προς ένα.

(α) Η διαπλοκή
Η διαπλοκή από μόνη της δεν λέει τίποτα. Η αποδυνάμωση της χρηστής διοίκησης και των δικαιοκρατικών θεσμών ενός κατά τα άλλα γιγαντωμένου κράτους, αντιθέτως, λέει. Όπως λέει και ο κρατοκεντρικός προσανατολισμός μιας αντιπαραγωγικής ελληνικής οικονομίας, η οποία επιβίωνε με κοινοτικά κονδύλια και δανεικά. Πρόκειται για τους παράγοντες εκείνους που γέννησαν και τη διαπλοκή, διότι όταν μεγαλώνει το κράτος και μαζί μ’ αυτό αυξάνονται τα κονδύλια που διαθέτει για να μοιράσει, μεγαλώνει και η διαπλοκή.
Δεν είναι αυτή, ωστόσο, η ανάλυση του ΣΥΡΙΖΑ για τη διαπλοκή. Διότι, από τη μέχρι τώρα πολιτεία του στην κυβέρνηση, προκύπτει ότι δεν ήρθε για να καταλύσει ή να περιορίσει το παλιό, διεφθαρμένο και διαπλεκόμενο κράτος, αλλά για να στήσει το δικό του κράτος στη διοίκηση, την οικονομία και τους θεσμούς. Αυτή καθαυτή, λοιπόν, η διαπλοκή δεν φταίει για την κρίση, αλλά τα αίτια που γιγάντωσαν τη διαπλοκή, τα οποία δεν φαίνεται διατεθειμένος ο ΣΥΡΙΖΑ όχι να τα πατάξει, ούτε καν να τα διαπιστώσει.
Για τα δυο άλλα υποτιθέμενα αίτια της κρίσης, είναι πράγματι να απορεί κανείς.

(β) Η απορρύθμιση της αγοράς
Απορρύθμιση της αγοράς στην Ελλάδα; Είχαμε απορρύθμιση της αγοράς στην Ελλάδα και αυτή φταίει που είχαμε κρίση στη χώρα το 2010; Πότε απορρυθμίστηκε η ελληνική αγορά και δεν το πήραμε χαμπάρι; Εκτός αν, όπως υποπτευόμαστε, ο πρωθυπουργός εννοεί, με τους όρους αυτούς, την απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων στην αγορά εργασίας. Αν αυτό συμβαίνει, τότε φταίει και πάλι το Μνημόνιο για την κρίση!

Σε κάθε περίπτωση, είναι προκλητικό να κατηγορεί την απορρύθμιση της αγοράς ως υπαίτια για την κρίση ο προστάτης ΣΥΡΙΖΑ όλων των συντεχνιών με τις οποίες τα βάλανε οι άλλες κυβερνήσεις πριν από τη δική του (όσες τα βάλανε και σε όποιο βαθμό τα βάλανε, εν πάση περιπτώσει).

(γ) Η άνιση κατανομή
Άνιση κατανομή του παραγόμενου πλούτου, προφανώς. Ακόμη κι αν έφταιγε αυτή, ωστόσο, δεν ισχύει στην ελληνική περίπτωση, όπου το αντίθετο ακριβώς συνέβη από αυτό που καταγγέλλει ο πρωθυπουργός ως υπεύθυνο για την κρίση. Η αλήθεια, βέβαια, είναι πικρή για τους συμμάχους του κ. Τσίπρα προς τα δεξιά, τους οποίους δεν θέλει να κακοκαρδίσει, ως φαίνεται, για τον απλούστατο λόγο ότι συγκυβερνά μαζί τους.
Όπως προκύπτει από το διάγραμμα 1, από το 2006 και μετά άρχισε να συρρικνώνεται η ελληνική οικονομία και, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, κατέγραψε αρνητικούς ρυθμούς ανάπτυξης το 2008, οι οποίοι επιδεινώθηκαν δραματικά το 2009, χρονιά παγκόσμιας ύφεσης και διπλών εκλογών στην Ελλάδα.

Image

Ωστόσο, παρά τη συρρίκνωση της ελληνικής οικονομίας, η εξέλιξη του δείκτη μισθών την ίδια περίοδο, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (πίνακας 2), ήταν ανοδική!

πινακασ2

Ενώ, δηλαδή, η ύφεση έπρεπε λογικά να οδηγήσει σε πτώση τον δείκτη μισθών, αυτός αυξήθηκε! Την ίδια περίοδο, όπως ήταν φυσικό υπ’ αυτές τις συνθήκες, το έλλειμμα εκτινασσόταν, επειδή οι δαπάνες ξέφυγαν και τα έσοδα κατέρρευσαν (βλ. πίνακα 3):

πινακασ3

Η εκρηκτική αύξηση του ελλείμματος προσέδωσε, όπως ήταν επίσης φυσικό, εκρηκτική δυναμική και στο χρέος, το οποίο την ίδια περίοδο εκτινάχθηκε για πρώτη φορά σε τέτοιο επίπεδο μετά την ένταξή μας στην Ευρωζώνη (πίνακας 4):

πινακασ4

Με αποτέλεσμα, στις αρχές του 2009, να δανειστούμε, για πρώτη φορά και πάλι, με spreads που ξεπέρασαν τις 300 μ.β., και τούτο πριν ακόμη υπαχθούμε σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος στην Ε.Ε., κάτι που έγινε τον Απρίλιο του ίδιου έτους.
Όχι τυχαία, λοιπόν, την περίοδο αυτή ακριβώς άρχισαν να συζητάνε στην Ε.Ε. και στην παγκόσμια κοινότητα το ενδεχόμενο προσφυγής της χώρας στο ΔΝΤ, πάνω από ένα χρόνο πριν από την πραγματική προσφυγή μας σε αυτό (ενδεικτικά, βλ. άρθρο του Charles Grant, διευθυντή του Centre for European Reform, στην ηλεκτρονική σελίδα των Times στις 26/3/2009 με τίτλο “Ten years on, the eurozone must beware of Greeks bearing debts. The economic crisis has put the euro in danger of splintering. Member states must urgently agree the rules for a bailout”).

Συμπεράσματα
α) Η στροφή προς τον ρεαλισμό του κ. Τσίπρα είναι επαινετή, έστω κι αν κάνει την ανάγκη φιλοτιμία από τη στιγμή που υπέγραψε και ο ίδιος Μνημόνιο, και μάλιστα χειρότερο από τους προκατόχους του.
β) Η αντιμνημονιακή εποχή έλαβε και επίσημα τέλος, στο μέτρο που –διά στόματος του πλέον εμβληματικού αντιμνημονιακού πολιτικού– η συζήτηση μετατοπίζεται από το αιτιατό (δηλαδή το Μνημόνιο) στο αίτιο (σε αυτό, δηλαδή, που μας οδήγησε στο Μνημόνιο). Μέχρι τώρα, οι αντιμνημονιακοί θεωρητικοί βάζανε το κάρο μπροστά απ’ το άλογο, άρα, λοιπόν, είναι κι αυτό μια πρόοδος.
γ) Ωστόσο, και η νεότερη εκδοχή των αιτίων της κρίσης είναι αποτέλεσμα πολιτικής υστεροβουλίας του κ. Τσίπρα, όπως ήταν προηγουμένως και η αντιμνημονιακή εκδοχή του. Διότι, για να κάνει σωστή ανάλυση του τι οδήγησε στην κρίση, ο κ. Τσίπρας θα πρέπει να αλλάξει τους επίσημους και αφανείς εταίρους του, με τους οποίους συγκυβερνά.
δ) Το τι μας οδήγησε στο πρώτο Μνημόνιο, βέβαια, το ξέραμε και δεν περιμέναμε τον κ. Τσίπρα να μας το πει. Από τον κ. Τσίπρα περιμένουμε να μας πει τι μας οδήγησε στο τρίτο Μνημόνιο, το δικό του. Και να κάνει και την αυτοκριτική του.
ε) Ο κ. Τσίπρας –το είπε, άλλωστε, και ο ίδιος– αποσκοπεί, με την ανάλυσή του στο να καταπολεμήσει τα αίτια που δημιούργησαν την κρίση, προκειμένου να οδηγήσει τη χώρα σε μια «δίκαιη», όπως την αποκαλεί, ανάπτυξη. Προφανώς, ο κ. Τσίπρας αναμένει να έρθει με κάποιο μαγικό τρόπο η ανάπτυξη, προκειμένου ο ίδιος να προχωρήσει σε ανακατανομή του πλούτου, στην έλλειψη της οποίας οφείλεται κατά τη γνώμη του η κρίση. Βέβαια, όπως αποδείξαμε ανωτέρω, ανακατανομή πλούτου γινόταν και μάλιστα πλουσιοπάροχα, μόνο που η ανακατανομή αυτή ανακατένειμε τα δανεικά, τα οποία κουρεύτηκαν μια πρώτη φορά, το 2012, και τώρα ο κ. Τσίπρας ζητά να κουρευτούν και μια δεύτερη, χωρίς να μας λέει πώς θα βγούμε στην ανάπτυξη.

Παναγιώτης Γκλαβίνης

Αναπληρωτής καθηγητής Νομικής Σχολής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά