Φεβ 01 2014
Δημοσιεύθηκε στο Τεύχος 40

Ο κλοιός του ολοκληρωτισμού

Βασίλι Γκρόσμαν, Ζωή και πεπρωμένο, μετάφραση από τα ρωσικά: Γιώργος Μπλάνας, Γκοβόστης, 956 σελ.   Πενήντα χρόνια μετά το θάνατο του Βασίλι Γκρόσμαν (1905-1964), η συγκλονιστική του εποποιία κυκλοφορεί επιτέλους στα ελληνικά. Από τα γερμανικά στρατόπεδα εξόντωσης στα σοβιετικά στρατόπεδα εργασίας και από τα φλεγόμενα ερείπια του Στάλινγκραντ στα ανακριτικά γραφεία της μεταπολεμικής Μόσχας, άνθρωποι ζουν, πεθαίνουν, ερωτεύονται, ελπίζουν, καταρρέουν, ενώ γύρω τους στενεύει ο κλοιός του ολοκληρωτισμού.

Ένας αριστοτέχνης της μαγικής φαντασίας

Aleksandr Grin, Τα πορφυρά πανιά, μετάφραση από τα ρωσικά: Ιοκάστη Καμμένου, επίμετρο: Αλεξάνδρα Ιωαννίδου, Κίχλη, Αθήνα 2013, 208 σελ. Απ’ τις ωραίες εκδόσεις της Κίχλης κυκλοφόρησε πρόσφατα το αριστούργημα του Αλεξάντρ Γκριν Τα πορφυρά πανιά, σε μετάφραση της Ιοκάστης Καμμένου και με επίμετρο της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου. Ο Αλεξάντρ Γκριν (1880-1932) ήταν σπουδαίος μοντερνιστής συγγραφέας, μια εμβληματική μορφή της ρωσικής πρωτοπορίας, που έγραψε μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα. Στα ελληνικά κυκλοφορεί και η νουβέλα του Ο κυνηγός των αρουραίων, σε μετάφραση Γιώργου Τσακνιά (Στιγμή 1995).

Από την ηθικολογία στην επιθετικότητα

Η έννοια του ηθικού πλεονεκτήματος αποτελεί ένα εύρημα των συμβούλων πολιτικής επικοινωνίας. Η χρησιμότητά του βρίσκεται στο ότι μεταφέρει την αντιπαράθεση από το πολύπλοκο πεδίο της πολιτικής και της οικονομίας σε ένα απλοϊκό σχήμα, όπου αρκεί να ξεχωρίσουν οι τίμιοι από τους διεφθαρμένους για να λυθούν τα προβλήματα. Εκείνος που χρησιμοποιεί το εύρημα του ηθικού πλεονεκτήματος εκμεταλλεύεται τη φυσική και αυτονόητη απέχθεια των πολιτών απέναντι σε φαινόμενα διαφθοράς και κακής διαχείρισης. Πολλοί πολιτικοί ηγέτες χρησιμοποίησαν στο παρελθόν το χαρτί της ηθικής υπεροχής, καθώς επιπλέον συγκαλύπτει κενά και ανακολουθίες της πολιτικής τους πρότασης. Ο  Κώστας Καραμανλής ως αρχηγός της αντιπολίτευσης υποσχόταν να εξοικονομήσει 15 δισ. ευρώ το χρόνο από την πάταξη της σπατάλης και της διαφθοράς. Όλοι ξέρουμε τη συνέχεια.

Ο Άμος Οζ και η πολιτική τέχνη

Η συγγραφή βιβλίων δεν γίνεται ευκολότερη με την πάροδο του χρόνου. Όταν ο ξυλουργός φτιάχνει το εικοστό τραπέζι του, το φτιάχνει ευκολότερα απ' το πρώτο. Όταν η κομμώτρια κουρεύει για πεντηκοστή φορά, κουρεύει ευκολότερα απ' την πρώτη. Δεν συμβαίνει το ίδιο με το εικοστό βιβλίο. Η συγγραφή είναι σαν να οδηγείς αυτοκίνητο με το ένα πόδι στο γκάζι και το άλλο στο φρένο. Με τα χρόνια, το πόδι στο γκάζι γίνεται διστακτικότερο και το πόδι στο φρένο βαραίνει. Εγώ προσπαθώ να μη γράφω ποτέ το ίδιο βιβλίο δυο φορές.