Φιλοσοφία

Η Πολυάννα στη Μίλητο

Κερασένια Σ. Παπαλεξίου, Εισαγωγή στην Οντολογία των Προσωκρατικών, Ζήτρος, Θεσσαλονίκη  2015, 250 σελ. «Ο ελληνικός λαός ήταν ιντελλεκτουέλ». Η φράση δεν προέρχεται από κάποιο editorial του περιοδικού Marie Claire, αλλά από την υπό κρίσιν μονογραφία (σ. 56). Το σχόλιο αυτό δεν πρέπει να εκληφθεί ως εξωτερική επίκριση· ανταποκρίνεται, αντίθετα, σε μια υπόρρητη φιλοδοξία της ίδιας της εργασίας, η οποία θα περιγραφεί στη συνέχεια.

Χρήμα και ηθική (ή μήπως χρήμα και ηθικολογία;)

Michael J. Sandel, Τι δεν μπορεί να αγοράσει το χρήμα. Τα ηθικά όρια των αγορών, μετάφραση από τα αγγλικά: Μιχάλης Μητσός, Πόλις, Αθήνα 2016, 320 σελ. Το νέο βιβλίο ενός μοραλιστή στοχαστή, που δηλώνει κοινοτιστής και, μολονότι συντηρητικός, συνεγείρει τμήμα της διανόησης της Αριστεράς, έχει έναν αξιοπρόσεκτο στόχο: να καταγγείλει την ανηθικότητα της αγοράς και να κάνει έκκληση στην ανθρωπότητα ώστε να πρυτανεύσει η ηθική στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η πολιτική. Αλλά τι ακριβώς εννοεί μιλώντας για ηθική; Και πόσο ηθικό θα ήταν, στις δημοκρατίες, να επιβληθούν στους πολίτες οποιοιδήποτε ηθικοί κανόνες; [Η κριτική αυτή γράφτηκε μετά την κυκλοφορία του βιβλίου στα αγγλικά και δημοσιεύθηκε στο Books’ Journal, τχ. 23, Σεπτέμβριος 2012. Είναι ευνόητο ότι οι αναφορές σε σελίδες και η απόδοση στα ελληνικά των παραθεμάτων του βιβλίου έγινε από τον συγγραφέα της κριτικής]

Η θεολογική αντίσταση στις «απόλυτες σχετικότητες και τις σχετικές απολυτότητες»

 Karl Barth, Προς Ρωμαίους Επιστολή, μετάφραση από τα γερμανικά: Γιώργος Βλαντής, Άρτος Ζωής, Αθήνα 2015   Ο δημόσιος χαρακτήρας της χριστιανικής θεολογίας, στο μέτρο που ενισχύει τη λογοδοσία της, θα μπορούσε, σε συνδυασμό με την αποφατικότητά της (την εμμονή στο ασύμμετρο μεταξύ γνώσης και πραγματικότητας) να αντιρροπήσει μερικώς τον κλασικό ψόγο σε βάρος του θεολογικού λόγου, ότι είναι εγγενώς αδιάψευστος και «παντός καιρού», άρα ασύμβατος με τον αναστοχαστικό κριτικισμό και τη ρευστότητα της ανοικτής κοινωνίας. Με άλλα λόγια, η θεολογία μπορεί να είναι φιλελεύθερη. [TBJ]

Εν αρχή ην ο Λόγος

Stephen Menn, Ο Πλάτων για τον Θεό ως Νου, μετάφραση από τα αγγλικά: Παντελής Γκολίτσης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2015, 232 σελ.   Ξεκινώντας από τον πλατωνικό Φαίδωνα, ο καθηγητής Στήβεν Μενν παρακολουθεί τις περιπέτειες και τον μετασχηματισμό της έννοιας του νου, από τις πρώτες της αναφορές στην προσωκρατική φιλοσοφία μέχρι τον Αριστοτέλη. Σύμφωνα με τον Μενν, ο Πλάτων αναλαμβάνει να απαντήσει στην πρόκληση του Σωκράτη ταυτίζοντας τον θεό με τον νου, και βλέποντάς τον ως αυθυπόστατη αρετή.
Σελίδα 1 από 5