Κυριακή, 22 Οκτωβρίου 2017

Οι "επιστρέφοντες"

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Αστυνομικοί της αντιτρομοκρατικής ενώ προσάγουν στις δικαστικές αρχές τον φερόμενο ως τζιχαντιστή, που συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη. Καρέ από λήψη τοπικού τηλεοπτικού σταθμού. Αστυνομικοί της αντιτρομοκρατικής ενώ προσάγουν στις δικαστικές αρχές τον φερόμενο ως τζιχαντιστή, που συνελήφθη στην Αλεξανδρούπολη. Καρέ από λήψη τοπικού τηλεοπτικού σταθμού.

Η σύλληψη στη Θράκη τζιχαντιστή, κατά τις πληροφορίες μέλους του Ισλαμικού Κράτους, αναδεικνύει την επόμενη φάση της Ισλαμιστικής Τρομοκρατίας: τι ρόλο θα παίξουν οι τρομοκράτες που επιστρέφουν στα ευρωπαϊκά εδάφη απ' όπου ξεκίνησαν, και τι θα γίνει με εκείνους που θα ζητήσουν καταφύγιο στην Ευρώπη; Οι νέοι πονοκέφαλοι των αρχών ασφαλείας που οφείλουν να προστατεύσουν τους πολίτες τους, χωρίς να υποχωρήσει το κράτος δικαίου και χωρίς να πληγούν τα ατομικά δικαιώματα των προσφύγων/μεταναστών ποιυ ζητούν άσυλο στη Δύση. [ΤΒJ]

Τι θα γίνουν οι τρομοκράτες μαχητές του DAESH/ISIS όταν η οργάνωση θα έχει  οριστικά ηττηθεί στρατιωτικά στα εδάφη που είχε κηρύξει το “Χαλιφάτο” της;

Όταν ορισμένοι μελετητές, αλλά και αξιωματικοί των Αρχών Επιβολής του Νόμου έθεταν αυτό το ερώτημα στη δημόσια συζήτηση, από την πρώτη στιγμή που κλιμακώθηκαν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά της τρομοκρατικής οργάνωσης μετά την αιματηρή επίθεση στο Παρίσι το Νοέμβριο του 2015, αρκετοί το έβρισκαν πρόωρο και απαντούσαν επικριτικά να περιμένουμε την ήττα και ύστερα ας ασχοληθούμε με τους μαχητές. Ακόμη και οι πιο απαισιόδοξοι και επικριτικοί υποστηρικτές της ανθεκτικότητας του DAESH/ISIS είναι πλέον αντιμέτωποι με την πραγματικότητα: τη συντριπτική ήττα της οργάνωσης με στρατιωτικούς όρους.

Ευτυχώς, οι σχεδιαστές της αντιτρομοκρατικής πολιτικής και τα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας είχαν λειτουργήσει έγκαιρα, όπως πρέπει να γίνεται άλλωστε ο στρατηγικός και επιχειρησιακός σχεδιασμός, για να μη μετατραπούν τα γεγονότα σε καταλύτες ανασφάλειας και κρίσης.

Ο πρώτος τομέας στον οποίο έδωσε έμφαση η Ευρωπαϊκή Ένωση, πριν καν αρχίσουν τα απανωτά τρομοκρατικά χτυπήματα στην ήπειρό μας, ήταν οι “αλλοδαποί τρομοκράτες μαχητές”. Οι ευρωπαίοι πολίτες, δηλαδή, που αναχώρησαν για τη Μέση Ανατολή με σκοπό να ενταχθούν στην τρομοκρατική οργάνωση και να πολεμήσουν για το αυτοαποκαλούμενο “Χαλιφάτο”. Τα μέτρα που ελήφθησαν τότε οδήγησαν στον σημαντικό περιορισμό και τελικά στην ουσιαστική ανακοπή της ροής “μαχητών” από την Ευρώπη.

Ωστόσο, δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέος ο αριθμός των 5.000- 6.000 ανθρώπων από τις χώρες της Ε.Ε. που μετέβησαν στη Μέση Ανατολή. Ειδικότερα μάλιστα, αν σε αυτούς προσθέσουμε και όσους έφυγαν από τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και από την Τουρκία, μπορούμε να υπολογίζουμε σε περίπου 10.000 ανθρώπους που επέλεξαν να εμπλακούν σε διάφορες τρομοκρατικές δραστηριότητες. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και τις χιλιάδες από τις χώρες της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, απ’ που ήταν η πλειονότητα όσων μετείχαν στην τρομοκρατική οργάνωση.

Τι θα κάνουν μετά την ήττα της οργάνωσης στα εδάφη της Μέσης Ανατολής όσοι από αυτούς έχουν μείνει ζωντανοί; Αυτό είναι το ερώτημα που κυριαρχεί πλέον στη δημόσια συζήτηση. Τα επικρατέστερα ενδεχόμενα είναι:

 

  1. να ακολουθήσουν τον ηγετικό πυρήνα της Οργάνωσης σε μία περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής που ενδεχομένως θα προσπαθήσει να οργανωθεί εκ νέου (πιθανότερη περίπτωση είναι η Λιβύη),

  2. να επιλέξουν να ενταχθούν σε άλλες τρομοκρατικές οργανώσεις στην περιοχή,

  3. να μεταβούν σε περιοχές που γίνεται προσπάθεια εγκαθίδρυσης Χαλιφάτου (στην Ασία για παράδειγμα) και

  4. να επιστρέψουν (οι Ευρωπαίοι) ή να κατευθυνθούν (οι μη Ευρωπαίοι) στις ευρωπαϊκές χώρες.

 

Η τελευταία περίπτωση είναι αυτή που απασχολεί ιδιαίτερα την Ευρώπη, αλλά και την Ελλάδα, που βρίσκεται στο επίκεντρο των εξωτερικών συνόρων μαζί με την Ιταλία. Οι “επιστρέφοντες” ευρωπαίοι μαχητές, αλλά και οι τρομοκράτες από άλλες ηπείρους που θα προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν τις μικτές προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές για να διεισδύσουν στην Ευρώπη, θεωρούνται από τις βασικές απειλές για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.  Πρέπει να τονιστεί πως από τις έρευνες που έχουν γίνει με δείγμα τους τρομοκράτες μαχητές άλλων περιόδων (και κυρίως της περιόδου 2003 που είχαν πάει στο Ιράκ), ένα σημαντικό ποσοστό που κυμαίνεται από 18% έως 43% συμμετείχε σε διάφορες τρομοκρατικές πράξεις με την επιστροφή από τα πεδία των μαχών. Το συγκεκριμένο δεδομένο, αν και μη απολύτως μετρήσιμο και καθ’ όλα σχετικό, αναδεικνύει την κρισιμότητα αυτού του θέματος. Όμως, ανάμεσα στους “επιστρέφοντες” δεν υπάρχουν μόνο τρομοκράτες μαχητές, αλλά και πρώην μαχητές που για πολλούς λόγους έχουν εγκαταλείψει την πολεμική και τρομοκρατική δράση, οικογένειες που τους είχαν ακολουθήσει στο ταξίδι τους ή τις δημιούργησαν κατά την παραμονή τους εκεί, καθώς και αρκετά θύματα της οργάνωσης που κατάφεραν να γλιτώσουν και ψάχνουν στην Ευρώπη ένα καλύτερο αύριο. Αυτή η ποικιλομορφία στον πληθυσμό αναδεικνύει το πόσο περίπλοκο είναι να διαχειριστούν οι Αρχές Ασφαλείας αυτό το σύνθετο ζήτημα.

Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, βρίσκεται στο επίκεντρο του προβλήματος των “επιστρεφόντων”. Η πρόσφατη σύλληψη του υπόπτου για τζιχαντιστική-τρομοκρατική δράση στην Αλεξανδρούπολη αναδεικνύει την ανάγκη εγρήγορσης των φορέων επιβολής του νόμου, καθώς και τη δυσκολία πρώτης ταυτοποίησης ανθρώπων χωρίς χαρτιά, ειδικότερα την περίοδο που οι ροές είναι διογκωμένες. Για να μπορέσουν οι υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με την επιβολή του νόμου και τον εντοπισμό των τρομοκρατών (Ελληνική Αστυνομία, Ε.Υ.Π., αλλά και Λιμενικό Σώμα- Ελληνική Ακτοφυλακή) να πραγματοποιήσουν το δύσκολο έργο τους χρειάζονται την αρωγή και άλλων υπηρεσιών, κυρίως αυτών που εμπλέκονται στη διαχείριση του προσφυγικού/μεταναστευτικού ζητήματος (Υπηρεσία Ασύλου, Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής κ.λπ.). Επίσης, κρίσιμη είναι η παράμετος των οικογενειών αυτών των ανθρώπων, πράγμα που φάνηκε και από την καταγγελία της συντρόφου του Σύρου για ενδοοικογενειακή βία, διάσταση  που προσθέτει στις αρχές με σημαντικό ρόλο για την παροχή πληροφοριών προς την Αστυνομία αυτές των κοινωνικών υπηρεσιών, αλλά και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Η προληπτική και ουσιαστική αντιμετώπιση των “επιστρεφόντων” τρομοκρατών μαχητών είναι μια διαδικασία που απαιτεί τη συνεργασία πολλών και διαφορετικών υπηρεσιών, ώστε παράλληλα να αποφευχθεί και η στοχοποίηση των μεταναστών και των προσφύγων που ήδη βρίσκονται στη χώρα ή που καταφτάνουν λόγω και των αυξημένων ροών των τελευταίων μηνών. Η διαχείριση του μεταναστευτικού έχει μια ξεκάθαρη πτυχή ασφάλειας, εντός της οποίας σημαντική θέση έχει και η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι μαζικά τρομοκράτες. Η στοχοποίηση και η γενίκευση δεν βοήθησε ποτέ τη λήψη ουσιαστικών μέτρων. Αντίθετα, εκτός των άλλων προβλημάτων που μπορεί να επιφέρει (έξαρση του ρατσισμού, άδικες κρατήσεις ή μη σύννομες απελάσεις κ.λπ.) μπορεί να βοηθήσει με πολλούς τρόπους τους τρομοκράτες.

Τριαντάφυλλος Καρατράντος

Διεθνολόγος με ειδικότητα στα θέματα ασφάλειας και καθηγητής στη Σχολή Εθνικής Ασφάλειας. Βιβλία του: Πριν το Μνημόνιο δεν έβλεπες (2013), Σφάξε με αγά μου ν' αγιάσω. Ισλαμικό κράτος, ευρωπαϊκή ασφάλεια και Ελλάδα (2016).

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά