Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

Ποιος κρύβεται πίσω από το δάχτυλό του

Κατηγορία Γνώμες
Γράφτηκε από τον  Δημοσιεύθηκε στο Γνώμες web only
Παλαιότερη φωτογραφία με ορισμένους από τους τούρκους στρατιωτικούς που προσάγονται ενώπιον του δικαστηρίου. Παλαιότερη φωτογραφία με ορισμένους από τους τούρκους στρατιωτικούς που προσάγονται ενώπιον του δικαστηρίου. Φωτογραφία Αρχείου

Μα τώρα τι συζητάμε; Είναι δυνατόν; Τι, κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και αναρωτιόμαστε αν συμβαίνει κάτι περίεργο στην Τουρκία, και έχουμε ανάγκη τα έγγραφα της δικογραφίας για να πεισθούμε; Πιστεύει κανείς μας ότι δεν υπάρχει πιθανότητα, μικρή ή μεγάλη -που εγώ μάλιστα τη θεωρώ βεβαιότητα- ότι αυτοί οι άνθρωποι, αν τους στείλουμε πίσω, θα βασανιστούν; Ο εισαγγελέας Χαράλαμπος Βουρλιώτης, πολύ απλά, συνοψίζει το νόημα της δίκης των οκτώ τούρκων αξιωματικών, που αυτές τις μέρες συζητείται η πιθανότητα έκδοσής ή μη έκδοσής τους στο καθεστώς του Ερντογάν.

Tην Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου, έγινε η δεύτερη δίκη για την έκδοση των οκτώ τούρκων αξιωματικών στο Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου.
Εκδικάστηκε η περπίπτωση δυο ακόμη αξιωματικών, από τους οκτώ. Η σύνθεση του δικαστηρίου ήταν, όπως είναι φυσικό, διαφορετική από της πρώτης μέρας, αν και ο πρόεδρος ήταν ο ίδιος, πράγμα που με παραξένεψε κάπως γιατί απ' όσο ξέρω δεν συνηθίζεται. Για τους τελευταίους τέσσερις από τους οκτώ, η δίκη θα γίνει την Παρασκευή.
Δύο από τους μάρτυρες ήταν οι ίδιοι με της πρώτης μέρας, ο ναύαρχος ε.α. του Πολεμικού Ναυτικού Στέλιος Φενέκος, που εξήγησε γιατί οι οκτώ εκζητούμενοι, βάσει της δικογραφίας και των στοιχείων, αποκλείεται να συμμετείχαν σε πραξικοπηματική ενέργεια. Επίσης ο Παναγιώτης Περάκης, μέλος του Δ.Σ. του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και πρόεδρος της επιτροπής "Πρόσβαση στη Δικαιοσύνη" της Ένωσης Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρώπης, που έδωσε δραματικά στοιχεία για τη διάλυση του κράτους δικαίου στην Τουρκία, για τους διωγμούς δικηγόρων, τις συλλήψεις χιλιάδων δικαστών και τις εκτενείς αναφορές διεθνών οργανισμών για βασανιστήρια.
Καινούργιος μάρτυρας ήταν ο καθηγητής της Νομικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Παύλος Ελευθεριάδης, που έφερε πολλά νέα στοιχεία για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία και πρόσθεσε το γεγονός ότι, βάσει των αναφορών του ΟΗΕ, αλλά και άλλων οργανισμών, τα βασανιστήρια στην Τουρκία ήταν εκτεταμένη πρακτική ήδη ΠΡΙΝ από την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου. Μετά, απλώς, η κατάσταση έγινε πολύ χειρότερη. Σημαντική βρήκα τη στιγμή που μέλος του δικαστηρίου ρώτησε τον κ. Ελευθεριάδη γιατί χαρακτηρίζει τις συμπεριφορές του καθεστώτος Ερντογάν αυθαίρετες, αφού είναι "μια δημοκρατική κυβέρνηση που εξελέγη από τον λαό". Ο κ. Ελευθεριάδης είπε ότι το αν μια κυβέρνηση είναι δημοκρατική δεν το καθορίζει απλά και μόνο το αν εξελέγη, αλλά και το πώς διαχειρίζεται την εξουσία, το αν σέβεται το κράτος δικαίου και τηρεί τους νόμους και το Σύνταγμα. Τίποτε από όλα αυτά δεν ισχύει σήμερα για το καθεστώς Ερντογάν, προσέθεσε. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε, και ο Αδόλφος Χίτλερ με εκλογές ήρθε στην εξουσία - και δε νομίζω να τον πρότεινε κανείς ως παράδειγμα αρχηγού δημοκρατικού κράτους.
Η κορύφωση της διαδικασίας βέβαια ήταν η αγόρευση του εισαγγελέα, Χαράλαμπου Βουρλιώτη, που περιλάμβανε και την εισήγησή του. Ο κ. Βουρλιώτης είναι ένας από τους νεότερους εισαγγελείς του Αρείου Πάγου, ευρύτερα γνωστός στο κοινό καθώς είναι ο άνθρωπος που έκανε την έρευνα και συνέταξε το πόρισμα για τη Χρυσή Αυγή, βάσει του οποίου παραπέμφθηκε σε δίκη ως εγκληματική οργάνωση. Άρα, και μόνο από αυτό, δεν θα μπορούσε κανείς να πει ότι τον υποψιάζεται για φιλοδικτατορικές ή φιλοαυταρχικές τάσεις - και αυτή η παρέκβαση είναι αναγκαία καθώς τις τελευταίες μέρες έχει αρχίσει μια σκοτεινή και κατά τη γνώμη μου ύποπτη ως προς τα κίνητρά της φημολογία, βάσει της οποίας όλοι όσοι υποστηρίζουμε τη μη έκδοση των οκτώ κινούμαστε από συμπάθεια προς χούντες και πραξικοπηματίες. Η ειρωνεία είναι ότι αυτή η φημολογία κινείται ακριβώς από έντυπα και ιστοσελίδες με ξεκάθαρες συμπάθειες στις απολυταρχικές ιδέες και στα αυταρχικά καθεστώτα, συμπάθειες σε χούντες, χουντικούς και πραξικοπηματίες. (Παρεμπιπτόντως, όποιος από αυτούς που διακινούν αυτή τη φημολογία το θέλει, ας με καλέσει ονομαστικά σε δημόσιο διάλογο -μέχρι τώρα οι επιθέσεις εναντίον μου με φωτογραφίζουν μεν, δεν με ονομάζουν δε- να συζητούσουμε τι έκανε εκείνος και τι έκανα εγώ στα χρόνια της χούντας.)
Ο κ. Βουρλιώτης, όπως και η κ. Θεοδώρου την πρώτη μέρα της δίκης, αποδόμησε την έφεση του εισαγγελέα εφετών κατά της απόφασης μη έκδοσης κάποιων από τους οκτώ και στήριξε την έφεση των υπολοίπων, που το Εφετείο είχε ζητήσει να εκδοθούν. Σωστά, από νομική πλευρά, δεν έμεινε στην ουσία της κατηγορίας εναντίον των οκτώ από την Τουρκία -δηλαδή το αν και κατά πόσο ήταν μπλεγμένοι στο πραξικόπημα-, καθώς αυτό δεν είναι το θέμα που πρέπει να απασχολήσει τον Άρειο Πάγο κρίνοντας την περίπτωσή τους. (Παρ' όλα αυτά, ανέφερε συνοπτικά ότι οι σχετικές κατηγορίες είναι αστήρικτες.) Βασικά ο κ. Βουρλιώτης έμεινε, όπως έπρεπε, στο "κύριο ζήτημα της δίκης", όπως το χαρακτήρισε: αν υπάρχουν οι εγγυήσεις ότι οι οκτώ θα έχουν στην Τουρκία δίκαια δίκη, αν υπάρχουν οι εγγυήσεις ότι θα σεβαστούν τα ανθρώπινα δικαιώματά τους, ότι θα έχουν επαφή με τους δικηγόρους τους, ότι θα έχουν ανθρώπινη μεταχείριση στην κράτήσή τους και, κυρίως, ότι δεν θα βασανιστούν.
Έκανε στην εισήγησή του πληθώρα αναφορών στο υλικό που παρουσιάστηκε στη δίκη, είτε από τους μάρτυρες είτε από τα προσκομιζόμενα από την υπεράσπιση έγγραφα και το οπτικοακουστικό υλικό, για τα όσα συμβαίνουν στην Τουρκία στον τομέα της παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μα κάποια στιγμή, με έναν αυθορμητισμό που μου άρεσε, καθώς έφερε μια απλή, ανθρώπινη αντίδραση μέσα στο επίσημο, βαρύ κλίμα της τελετουργίας μιας δίκης στον Άρειο Πάγο, ένω ανέπτυσσε περίτεχνα επιχειρήματα και διάβαζε στοιχεία, ο κ. Βουρλιώτης έριξε κάτω τα χαρτιά του και είπε κάτι σαν (το αναπαράγω από μνήμης): "Μα τώρα τι συζητάμε; Είναι δυνατόν; Τι, κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και αναρωτιόμαστε αν συμβαίνει κάτι περίεργο στην Τουρκία, και έχουμε ανάγκη τα έγγραφα της δικογραφίας για να πεισθούμε; Πιστεύει κανείς μας ότι δεν υπάρχει πιθανότητα, μικρή ή μεγάλη -που εγώ μάλιστα τη θεωρώ βεβαιότητα- ότι αυτοί οι άνθρωποι, αν τους στείλουμε πίσω, θα βασανιστούν;"
Ήταν μια απλή κουβέντα, και ανθρώπινη, που όμως έβαλε όλη τη συζήτηση ξαφνικά σε άλλη βάση. Τολμώ να πω: στη φυσική της βάση. Έσπασε τον καθωσπρεπισμό του δημόσιου λόγου, τα διπλά στάνταρ, την υποκρισία τελικά του να μιλάμε από τη μια για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και από την άλλη για τα διπλωματικά συμφέροντα της χώρας, σαν τα δυο να χωρίζονται από ένα υψηλό, αδιαπέραστο τείχος. Με αυτό το τείχος, που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα, δημιουργούμε ένα στεγανό ανάμεσα σε εμάς και στο τι πραγματικά γίνεται στην Τουρκία, ένα στεγανό που υπάρχει μόνο στα επίσημα λόγια και όχι στην πραγματικότητα.
Η απλότητα της έκφρασης του εισαγγελέα του κ. Βουρλιώτη περί κρυψίματος πίσω από το δάχτυλό μας έφερε στο προσκήνιο το κύριο θέμα αυτής της υπόθεσης, που έχει καθοριστική συμβολική σημασία για την Ελλάδα. (Πάνω από όλα, βέβαια, έχει ανθρώπινη σημασία: στο επίκεντρό της είναι οκτώ ψυχές, οκτώ ικέτες στην πατρίδα μας, που πρέπει να σώσουμε.) Μα η συμβολική σημασία για την Ελλάδα είναι τεράστια: η υπόθεση των οκτώ είναι μια υπόθεση που θα δείξουμε, ουσιαστικά, αν είμαστε μια κανονική ευρωπαϊκή χώρα, αν έχουμε πίστη στις αρχές της δημοκρατίας, και αν μπορούμε να τις εφαρμόζουμε. Γιατί αν δεν είμαστε, δεν έχουμε, και δεν μπορούμε, τότε έχουμε αρχίσει να ολισθαίνουμε, ως χώρα, σε κάτι άλλο, πολύ δυσάρεστο.
Ο κ. Βουρλιώτης κατέληξε την εισήγησή του, ζητώντας, με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, το δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση έκδοσης της Τουρκίας για τους αξιωματικούς. Αλλά αυτό που θα μου μείνει εμένα ήταν η έκφραση: αλήθεια είναι δυνατόν να κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλό μας;
Εμείς, που έχουμε σηκώσει το ζήτημα της μη έκδοσης των οκτώ και προσπαθούμε μέσω του δημόσιου λόγου να του δώσουμε τη σημασία που πρέπει, δεν κρυβόμαστε. Αλλά όσοι ακόμη κρύβονται, πολιτικοί, δημοσιολογούντες, ίσως και δικαστικοί, είναι καιρός να καταλάβουν ότι ένα δάχτυλο είναι πολύ στενό για να κρύψει μια τόσο μεγάλη και τόσο φοβερή πραγματικότητα: την απάνθρωπη πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί στη σύγχρονη Τουρκία για όποιον δεν είναι αρεστός στο καθεστώς.

 

To κείμενο δημοσιεύθηκε στη σελίδα του συγγραφέα στο facebook. Αναδημοσιεύεται εδώ με την άδειά του.

Απόστολος Δοξιάδης

Συγγραφέας, σκηνοθέτης, μαθηματικός. Βιβλία του: Βίος παράλληλος (1985), Μακαβέττας (1988), Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ (1992) που μεταφρασμένο από τον ίδιο στα αγγλικά έγινε παγκόσμιο μπεστ σέλλερ, Τα τρία ανθρωπάκια (1997) και το graphic-novel Logicomix, με τη συνεργασία του Χρίστου Παπαδημητρίου, σχέδιο του Αλέκου Παπαδάτου και χρώμα από την Αννί Ντι Ντοννά (2008). Μόλις κυκλοφόρησε στα αγγλικά το νέο του μυθιστόρημα Three little pigs.

 

Προσθηκη σχολιου

Τα πεδία με * είναι υποχρεωτικά